Ο γονέας σας μεγαλώνει στο σπίτι και αναρωτιέστε πώς να χρηματοδοτήσετε τις υπηρεσίες φροντίδας. Καλές νέα: υπάρχουν πολλές κρατικές παροχές που οι οικογένειες αγνοούν σχεδόν συστηματικά, λόγω έλλειψης σαφούς πληροφόρησης. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, μεταξύ 30 και 40% των ηλικιωμένων που δικαιούνται παροχή δεν την ζητούν ποτέ, απλώς επειδή δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει.
Αυτός ο ρυθμός μη χρήσης κοστίζει ακριβά: εκατοντάδες ευρώ τον μήνα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν μια βοηθό οικιακών έργων, να προσαρμόσουν ένα μπάνιο ή να εγκαταστήσουν υπηρεσία τηλεφωνικής βοήθειας. Ακολουθούν πέντε συγκεκριμένες παροχές, συχνά ξεχασμένες πίσω από το γνωστό ΕΚΑΣ (Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης), που αξίζει να επαληθευθούν αμέσως.
Γιατί τόσες παροχές παραμένουν άγνωστες στις οικογένειες
Η διοικητική πολυπλοκότητα εξηγεί ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος. Μεταξύ του ΟΠΕΚΑ, του Δήμου, του ΚΔAP και άλλων φορέων, κάθε οργανισμός διαχειρίζεται τις δικές του παροχές, με τα δικά του κριτήρια εισοδήματος και απώλειας αυτονομίας. Αποτέλεσμα: ένας ηλικιωμένος μπορεί να έχει δικαίωμα τρεις διαφορετικές παροχές χωρίς κανένας επαγγελματίας υγείας να τον ενημερώσει αυτόματα.
Οι παροχές δεν ενεργοποιούνται ποτέ αυτόματα. Πρέπει να συγκεντρώσετε ένα φάκελο αίτησης, μερικές φορές προς πολλούς φορείς ταυτόχρονα, πράγμα που αποθαρρύνει πολλές οικογένειες που είναι ήδη απασχολημένες από την οργάνωση του καθημερινού. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα ειδικής άδειας για όσους φροντίζουν ηλικιωμένο μέλος της οικογένειας.
Παροχή 1: Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων (ΟΠΕΚΑ)
Το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων χρηματοδοτείται από τον ΟΠΕΚΑ και απευθύνεται σε άτομα ηλικίας 67 ετών και άνω με πολύ χαμηλό ή μηδενικό ασφαλιστικό ιστορικό, που δεν λαμβάνουν σύνταξη ή άλλη προνοιακή παροχή πάνω από ένα ορισμένο όριο.
Το βασικό ποσό είναι 418,95 € τον μήνα (από 1/1/2026). Προϋποθέσεις: ηλικία τουλάχιστον 67 ετών, μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα και χαμηλά εισοδηματικά κριτήρια. Η αίτηση υποβάλλεται κατευθείαν στον ΟΠΕΚΑ και δεν εγκρίνεται αυτόματα.
Παροχή 2: Φοροαπαλλάσσητη βοήθεια για εργασία στο σπίτι
Πολλές οικογένειες πληρώνουν μια βοηθό στο σπίτι χωρίς να γνωρίζουν ότι υπάρχει φοροαπαλλάσσητη βοήθεια για τέτοια έξοδα, ακόμη και αν ο ηλικιωμένος δεν δηλώνει εισόδημα. Αυτό το σύστημα επιτρέπει την αναγνώριση της πληρωμής για μια βοηθό, ένα είδος οικιακής υπηρεσίας ή υπηρεσίας τηλεφωνικής βοήθειας, χωρίς αυτά να δηλώνονται ως εισόδημα, σύμφωνα με ορισμένα όρια.
Αυτή η ρύθμιση μπορεί να συνδυαστεί με το ΕΚΑΣ, με την προϋπόθεση να διακρίνετε σωστά τα έξοδα που παραμένουν ευθύνη του ηλικιωμένου από εκείνα που καλύπτονται από άλλες παροχές. Ένας λογιστής ή το τοπικό ΚΔAP μπορεί να βοηθήσει να διευκρινίσουν τι είναι αναγνωρίσιμο.
Παροχή 3: Παροχές στέγασης και προσαρμογής σπιτιού
Η προσαρμογή ενός μπάνιου, η εγκατάσταση μιας ντουζιέρας ή μιας ράμπας πρόσβασης κοστίζει συχνά χιλιάδες ευρώ, ένα εμπόδιο που ωθεί πολλές οικογένειες να παραιτηθούν. Το κράτος προσφέρει ωστόσο επιδοτήσεις που μπορούν να καλύψουν έως 50% των εργασιών προσαρμογής του σπιτιού για νοικοκυριά με μέτρια εισοδήματα, μέσω διαφόρων προγραμμάτων.
Άλλοι φορείς μερικές φορές συμπληρώνουν αυτή τη χρηματοδότηση με πρόσθετες παροχές, που μπορούν να συνδυαστούν υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Ένας καλά κατασκευασμένος φάκελος με προσφορές αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες γρήγορης έγκρισης.
| Παροχή | Φορέας | Δικαιούχοι |
|---|---|---|
| ΟΠΕΚΑ | ΟΠΕΚΑ | Ανασφάλιστοι υπερήλικες |
| Φοροαπαλλάσσητη βοήθεια | Φόρος Εισοδήματος | Όποιος απασχολεί βοηθό |
| Προσαρμογή σπιτιού | Διάφοροι φορείς | Μέτριο εισόδημα, έργα προσαρμογής |
| Τηλεφωνική βοήθεια | Δήμος / φορείς κοινωνικής πολιτικής | Απομονωμένοι ηλικιωμένοι |
| Ειδικά επιδόματα | ΔΥΠΑ / Δήμος | Αναγνωρισμένη αναπηρία |
Παροχή 4: Υπηρεσία τηλεφωνικής βοήθειας που χρηματοδοτείται από το Δήμο ή φορείς κοινωνικής πολιτικής
Ένα σύστημα τηλεφωνικής βοήθειας διευκολύνει τόσο πολύ όσο κοστίζει, και πολλές οικογένειες πληρώνουν την μηνιαία συνδρομή χωρίς να γνωρίζουν ότι υπάρχει μερική κάλυψη. Ορισμένοι Δήμοι χρηματοδοτούν αυτή την υπηρεσία στο πλαίσιο προγραμμάτων κοινωνικής πολιτικής, ενώ άλλοι φορείς προσφέρουν μερική βοήθεια ανεξάρτητα.
Το ποσό της κάλυψης εξαρτάται από τα εισοδήματα του ηλικιωμένου και το επίπεδο άλλων παροχών. Συχνά αρκεί ένα τηλεφώνημα στο τοπικό κέντρο κοινωνικής πολιτικής για να μάθετε αν το τρέχον συμβόλαιο μπορεί να καλυφθεί μερικώς.
Παροχή 5: Ειδικά επιδόματα για ηλικιωμένους με αναγνωρισμένη αναπηρία
Ορισμένες ειδικές παροχές δεν περιορίζονται σε άτομα κάτω των 60 ετών. Ένας ηλικιωμένος του οποίου η αναπηρία έχει αναγνωριστεί νωρίτερα μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει ειδικές παροχές ή να επιλέξει να αλλάξει σε άλλες εάν αποδειχθούν πιο επικερδείς, ανάλογα με τις ανάγκες βοήθειας ή υλικής υποστήριξης.
Αυτή η επιλογή γίνεται μία φορά, όταν ο ηλικιωμένος φτάνει σε ένα ορισμένο όριο ηλικίας, και είναι μη αναστρέψιμη: είναι επομένως το κατάλληλο χρονικό σημείο για να εξετάσετε τι είναι καλύτερο για τις ανάγκες φροντίδας. Αξίζει να μελετηθεί με τη βοήθεια ενός κοινωνικού λειτουργού πριν από οποιαδήποτε απόφαση, καθώς τα ποσά που κατανέμονται μπορεί να υπερβούν άλλες παροχές σε περιπτώσεις σοβαρής απώλειας αυτονομίας.
Σημαντική υπενθύμιση: ένα άτομο σε κατάσταση οικονομικής δυσχέρειας, χωρίς επαρκή εισόδημα για να ζει αξιοπρεπώς, μπορεί επίσης να ζητήσει το ΕΚΑΣ (Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης) παράλληλα με τις παροχές που αναφέρονται εδώ. Αυτό το ελάχιστο όριο συνδυάζεται με άλλες παροχές, αλλά όχι πάντα με κάποιες συγκεκριμένες: καλό είναι να ελέγξετε με τον αρμόδιο φορέα προτού υποβάλετε πολλές αιτήσεις ταυτόχρονα.
Πώς να επαληθεύσετε το δικαίωμα και να υποβάλετε αιτήσεις
Κάθε παροχή εξαρτάται από έναν διαφορετικό φορέα, πράγμα που εξηγεί γιατί τόσοι πολλοί φάκελοι παραμένουν στάσιμοι. Για παροχές που σχετίζονται με το εισόδημα, ο ΟΠΕΚΑ ή ο Δήμος είναι συχνά το πρώτο σημείο επικοινωνίας. Για προσαρμογή σπιτιού, διάφοροι φορείς μπορούν να οδηγήσουν τη σύνταξη του φακέλου.
Το τοπικό κέντρο κοινωνικής πολιτικής ή ο Δήμος, συχνά υποτιμημένα, γνωρίζουν συνήθως το σύνολο των τοπικών παροχών και μπορούν να σας προσανατολίσουν στον σωστό φορέα σε μία μόνο επίσκεψη. Για ειδικές παροχές, το δημοτικό κέντρο κοινωνικών υπηρεσιών εξετάζει το φάκελο, με χρόνους που μπορεί να φτάσουν σε αρκετούς μήνες: καλό είναι να αιτηθείτε από τα πρώτα σημάδια απώλειας αυτονομίας παρά να περιμένετε κρίσιμη κατάσταση.
