Ένα βραχιόλι χωρίς ιδιαίτερη αξία, ένα ντουλάπι από μασίφ δρυ, μια ζωγραφιά χωρίς υπογραφή. Στο χαρτί, αυτά τα αντικείμενα δεν έχουν σχεδόν καμία οικονομική αξία. Ωστόσο, είναι συχνά αυτά που προκαλούν τις μεγαλύτερες οικογενειακές συγκρούσεις, περισσότερο ακόμα και από τα ακίνητα ή τα μετρητά. Ο λόγος είναι απλός: η συναισθηματική αξία δεν μετρώνται σε ευρώ.
Στη διανομή της κληρονομιάς, η λύση δεν είναι ποτέ να αγνοήσουμε αυτή τη συναισθηματική διάσταση. Η λύση είναι να την περιορίσουμε με μια σαφή μέθοδο: ένα αναλυτικό απόγραφο μετά το θάνατο, μια αποτίμηση από έναν ειδικό, και στη συνέχεια μια διανομή που ακολουθεί γνωστούς κανόνες για όλους. Αυτός ο συνδυασμός – μέθοδος συν διαφάνεια – αποτρέπει τις συγκρούσεις και προστατεύει κάθε κληρονόμο.
Γιατί τα αντικείμενα χαμηλής οικονομικής αξίας γίνονται πηγές σύγκρουσης;
Συναισθηματική αξία έναντι οικονομικής αξίας: το χάσμα που δημιουργεί την τάση
Ένας πίνακας που κληρονομήθηκε από τη γιαγιά μπορεί να αξίζει μόνο 50 ευρώ σε έναν αντικουάριο, αλλά για ένα από τα παιδιά αντιπροσωπεύει ένα ανεπανάληπτο αναμνηστικό. Αυτό το χάσμα μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της συναισθηματικής αξίας που αποδίδει ο καθένας είναι το έδαφος για τις περισσότερες τάσεις. Δεν διαφωνούμε πραγματικά για τα χρήματα: διαφωνούμε για αυτό που αντιπροσωπεύει το αντικείμενο.
Η φανταστική ή ιδεατή αξία των κληρονόμων
Σε αυτό προστίθεται ένας άλλος παράγοντας: η φανταστική αξία. Πολλοί κληρονόμοι υπερεκτιμούν αυτό που αξίζουν τα οικογενειακά έπιπλα ή τα αρχαία κοσμήματα, πεπεισμένοι ότι ένα παλιό αντικείμενο είναι υποχρεωτικά πολύτιμο. Αυτή η πεποίθηση, που ενισχύεται συχνά από τηλεοπτικές εκπομπές για δημοπρασίες, αυξάνει τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες και περιπλέκει την διανομή.
Τα λάθη που πρέπει απολύτως να αποφύγετε πριν από τη διανομή
Το πρώτο λάθος, το πιο συνηθισμένο, είναι να πάρετε ένα αντικείμενο πριν από οποιοδήποτε απόγραφο, συχνά λίγο μετά το θάνατο, υπό το πρόσχημα ότι «ήταν υποσχεμένο». Αυτή η πράξη, ακόμη κι αν γίνεται καλοπροαίρετα, μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύκοφαντο κληρονομιακό και να κοστίσει ακριβά σε αυτόν που την έκανε. Το δεύτερο λάθος είναι να παραμεληθεί η αποτίμηση, στηρίζοντας τη γνώμη σας σε συναισθηματική αξία ή διαίσθηση αντί για την άποψη ενός ειδικού. Τέλος, πολλές οικογένειες βιάζονται να οργανώσουν μια εκκαθάριση πριν καν να έχουν καταγράψει τα περιεχόμενα του σπιτιού, χάνοντας έτσι αντικείμενα που δεν πρέπει ποτέ να απορρίψετε πριν ρυθμιστεί η κληρονομιά.
Σε μια πρόσφατη κληρονομιά, ένα βραχιόλι που θεωρήθηκε «χωρίς αξία» από τους κληρονόμους αποδείχθηκε ότι αξίζει περισσότερο από 3.000 ευρώ από έναν ειδικό σε αρχαία κοσμήματα, αφού καθαρίστηκε και πιστοποιήθηκε. Χωρίς αυτήν την αντεπιστημονική γνώμη, θα είχε καταλήξει σε ένα πακέτο εκκαθάρισης.
Το απόγραφο και η αποτίμηση: θέτουν τις βάσεις για μια δίκαιη διανομή
Πριν από οποιαδήποτε διανομή, απαιτείται ένα αναλυτικό απόγραφο. Διενεργείται από τον συμβολαιογράφο, συχνά με τη βοήθεια ενός εκπροσώπου πωλήσεων, καταγράφει και περιγράφει κάθε περιουσιακό στοιχείο του κληρονόμου: κοσμήματα, πίνακες, αργυρά, έπιπλα. Αυτό το στάδιο είναι επίσης η βάση για τη δήλωση κληρονομιάς στην Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Στη συνέχεια έρχεται η αποτίμηση. Ένας ειδικός ή ένας αντικουάριος αποτιμά κάθε αντικείμενο στην πραγματική του αγοραία αξία, όχι στην υποτιθέμενη αξία του. Για τα πιο αβέβαια κομμάτια, μπορεί να ζητηθεί μια αντεπιστημονική γνώμη, ιδίως όταν οι κληρονόμοι αμφιβάλλουν για την πρώτη εκτίμηση ή υπολογίζουν χαμηλή αποτίμηση. Αυτή η αριθμητική εκτίμηση γίνεται η κοινή αναφορά που επιτρέπει να βγούμε από το καθαρά συναισθηματικό πεδίο και να εισέλθουμε σε ένα αντικειμενικό πλαίσιο που επαληθεύεται από όλους.
Πέντε μέθοδοι για να μοιράσετε τα αντικείμενα μεταξύ κληρονόμων χωρίς σύγκρουση
Αφού ολοκληρωθεί το απόγραφο και η αποτίμηση, πολλές μέθοδοι επιτρέπουν την οργάνωση της διανομής χωρίς συγκρούσεις:
- Η απόδοση με αποζημίωση: ένας κληρονόμος λαμβάνει το αντικείμενο που επιθυμεί και αποζημιώνει τους άλλους σύμφωνα με την εκτιμώμενη αξία του.
- Εσωτερική δημοπρασία μεταξύ κληρονόμων: ο καθένας προσφέρει μια τιμή για ένα δεδομένο αντικείμενο, όποιος προσφέρει τη μεγαλύτερη τιμή το λαμβάνει και καταβάλλει τη διαφορά στη κληρονομιακή περιουσία.
- Η σύσταση ισοζυγισμένων δεσμών: τα αντικείμενα ομαδοποιούνται σε σύνολα συγκρίσιμης αξίας, κληρώνονται ή επιλέγονται εναλλάξ.
- Πώληση σε δημοπρασία: τα αγαθά πωλούνται από έναν αντιπρόσωπο πωλήσεων και το προϊόν της πώλησης διανέμεται μεταξύ των κληρονόμων.
- Δωρεά ή εθελοντική παραίτηση: ένας κληρονόμος μπορεί να επιλέξει να αφήσει ένα περιουσιακό στοιχείο σε άλλον, ως αντάλλαγμα διόρθωσης σε άλλα μέρη της κληρονομιάς.
Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται συχνά από τον αριθμό των αντικειμένων που εμπλέκονται, το οικογενειακό κλίμα και την παρουσία ή όχι ενός συμβολαιογράφου για διαιτησία, λίγο όπως όταν δύο παιδιά διεκδικούν το ίδιο έπιπλο μετά το θάνατο. Στις πιο ένταση κληρονομιές, η προσφυγή σε έναν οικογενειακό διαμεσολαβητή πρόσθετα του συμβολαιογράφου μπορεί να απομακρύνει ορισμένα εμπόδια που δεν έχουν πλέον νομικό χαρακτήρα.
Το κληρονομιακό σύκοφαντο: ένας πραγματικός νομικός κίνδυνος
Η απόκρυψη ενός περιουσιακού στοιχείου, η εσκεμμένη υποτίμησή του ή η ανάληψή του πριν από τη διανομή αποτελεί κληρονομιακό σύκοφαντο. Η κύρωση είναι σοβαρή: ο ένοχος κληρονόμος χάνει τα δικαιώματά του στο εν λόγω αντικείμενο και μπορεί να καταδικαστεί να επιστρέψει την αξία του, χωρίς να μπορεί να διεκδικήσει τη μερίδα του στη διανομή του συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου. Αυτός ο νομικός κίνδυνος αφορά τόσο ένα αρχαίο έπιπλο όσο και ένα κόσμημα που διακριτικά τοποθετήθηκε σε μια σακούλα πριν από το απόγραφο.
Είναι ακριβώς για να αποφευχθεί αυτό το είδος παρεκτροπής που το απόγραφο και η αποτίμηση πρέπει να προηγούνται οποιασδήποτε διανομής. Ένα αντικείμενο που έχει σωστά καταγραφεί, αριθμημένο και μοιραστεί σύμφωνα με μια διαφανή μέθοδο δεν αφήνει χώρο για αμφιβολία. Τα κοσμήματα, οι πίνακες και τα οικογενειακά έπιπλα συνεχίζουν να υπάρχουν ως αναμνηστικά, χωρίς να γίνονται το σύμβολο ενός νομικού διαφορά που διαρκεί χρόνια.
